Püf, tüyo ve ölçü
Bir su bardağı 200 ml, bir yemek kaşığı 15 ml, bir çay kaşığı 5 ml'dir. Silme yemek kaşığı toz şeker 12 gramdır. Pudra şekeri yoksa toz şekeri çekin, her su bardağına bir tatlı kaşığı nişasta katın.
Kaşıklar silmedir, tepeleme değil. Gramlar mutfak terazisi içindir, laboratuvar değildir. Su bardağı Türk bardağıdır, 200 ml.
Ölçü çevirisi
| 1 çay kaşığı | 5 ml |
|---|---|
| 1 tatlı kaşığı | 10 ml |
| 1 yemek kaşığı | 15 ml |
| 1 kahve fincanı | 80 ml |
| 1 çay bardağı | 100 ml |
| 1 su bardağı | 200 ml |
| 1 Amerikan cup | 240 ml |
| 1 su bardağı + 3 yemek kaşığı | 245 ml |
| 1 ons | 28 g |
| 1 pound | 454 g |
Kaşık ve bardak, gram
| Malzeme | Çay kaşığı | Yemek kaşığı | Su bardağı |
|---|---|---|---|
| Toz şeker | 4 g | 12 g | 180 g |
| Pudra şekeri | 3 g | 8 g | 110 g |
| Esmer şeker | 4 g | 12 g | 170 g |
| Un | 3 g | 8 g | 120 g |
| Nişasta | 3 g | 10 g | 130 g |
| Pirinç | 6 g | 15 g | 180 g |
| İnce bulgur | 5 g | 12 g | 160 g |
| İrmik | 5 g | 12 g | 160 g |
| Tereyağı | 5 g | 15 g | 190 g |
| Sıvı yağ | 4 g | 14 g | 180 g |
| Zeytinyağı | 4 g | 14 g | 180 g |
| Süt | 5 g | 15 g | 200 g |
| Yoğurt | 6 g | 18 g | 200 g |
| Su | 5 g | 15 g | 200 g |
| Bal | 7 g | 21 g | 280 g |
| Pekmez | 7 g | 20 g | 270 g |
| Salça | 6 g | 18 g | — |
| Tuz | 6 g | 18 g | — |
| Kabartma tozu | 4 g | 12 g | — |
| Karbonat | 5 g | 15 g | — |
| Kakao | 3 g | 7 g | 90 g |
| Galeta unu | 2 g | 6 g | 90 g |
| Çekilmiş ceviz | 3 g | 8 g | 100 g |
| Rendelenmiş peynir | 3 g | 8 g | 90 g |
| Vanilin | 5 g | — | — |
Fırın
| Alt-üst | Fanlı | Fahrenheit | Ne için |
|---|---|---|---|
| 140 °C | 120 °C | 285 °F | Kurutma, beze |
| 160 °C | 140 °C | 320 °F | Şerbetli tatlı |
| 170 °C | 150 °C | 340 °F | Kek |
| 180 °C | 160 °C | 350 °F | Börek, kurabiye |
| 190 °C | 170 °C | 375 °F | Ekmek |
| 200 °C | 180 °C | 390 °F | Pide, lahmacun |
| 220 °C | 200 °C | 430 °F | Köz, pizza |
Yoksa yerine
Pudra şekeri
Toz şekeri robottan geçirin. Her su bardağına 1 tatlı kaşığı nişasta katın. Üzerine serpmek için elenmiş nişasta da durur, tat vermez.
Toz şeker
Bal veya pekmez: ölçünün dörtte üçünü koyun, sıvıyı bir kaşık azaltın. Tat değişir.
Tereyağı
Aynı ölçek sıvı yağ olur, tat değişir. Helva ve pilavda tereyağı durur. Margarin aynı işi görmez.
Süt
1 su bardağı süt yerine 3/4 su bardağı yoğurt + 1/4 su. Tatlıda su da olur, kıvam incelir.
Yumurta
Kekte 1 yumurta yerine 1 yemek kaşığı yoğurt + 1 yemek kaşığı nişasta. Köpük isteyen tarifte yerine bir şey konmaz.
Kabartma tozu
1 çay kaşığı kabartma yerine 1/4 çay kaşığı karbonat + 1/2 çay kaşığı limon suyu veya sirke.
Vanilin
Yarım vanilya çubuğu veya rendelenmiş limon kabuğu. 1 paket vanilin 5 gramdır.
Kuru maya
1 paket kuru maya 7 gramdır, yerine 20 gram yaş maya. Yaş mayayı ılık sütte eritin.
Salça
1 yemek kaşığı salça yerine 1 olgun domates, rendelenmiş. Suyu çekene kadar pişirin. Biber salçasının yerine domates salçası konursa güney tadı gider.
Limon suyu
Yarısı kadar üzüm sirkesi. Limon tuzu aynı şey değildir: bir tutam yeter, fazlası acıtır.
Yoğurt
Süzme yoğurt terbiyede daha tutar, sütle açmayın. Cacıkta sade yoğurt. Kefir yakın durur, daha ekşidir.
Krema
1 su bardağı süt + 2 yemek kaşığı tereyağı, kısık ateşte bağlansın. Çırpılacak köpük olmaz.
Nişasta
Mısır unu, bir kaşık fazla. Un da bağlar ama çorba bulanır.
İrmik
İnce bulgur helvada kısmen durur, tat değişir. Un irmiğin yerini tutmaz.
Yufka
Milföy olur, kat sayısı ve tereyağı farklıdır. Lavaş börek tutmaz.
Galeta unu
Bayat ekmeği rendeleyin veya kurutup çekin. Tuzluysa köfteye tuzu azaltın.
Maydanoz
Taze soğan yeşili veya dereotu. Nane aynı işi görmez, kokusu baskındır.
Sumak
Bir sıkım limon ve bir tutam pul biber. Soğan salatasında limon yeter.
Nar ekşisi
Bir kaşık pekmez + birkaç damla limon. Limon tek başına ekşi olur, tatlıyı tutmaz.
Tahin
Sade fıstık ezmesi, tuzsuz. Helva ve humusta tahin durur, ezme yakındır.
Antep fıstığı
Badem içi veya kavrulmuş fındık. Rengi ve yağı değişir. Fıstık ezmesi susuzsa yakın durur.
Ceviz
Fındık içi. İncir ve kekte ikisi de durur. Çiğ köftede ceviz yağı başka iştir, fındık konmaz.
Soğan
Pırasanın beyazı veya arpacık soğan. Soğan suyu köfteyi dağıtır, rendeleyip sıkın.
Sarımsak
1 diş yerine 1/4 çay kaşığı sarımsak tozu. Toz daha keskindir, fazla kaçırmayın.
Pul biber
Toz biber, yarısı kadar. İsot daha koyu ve az acıdır, aynı ölçek olmaz.
Domates
1 domates yerine 1 yemek kaşığı salça + 3 yemek kaşığı su. Menemende taze domates durur.
Patates
Çorbada kereviz sapı veya havuç. Kızartmada yerine bir şey konmaz.
Pirinç
Çorbada ince bulgur. Pilavda baldo durur, jasmin ve irmik aynı yemek değildir.
Beyaz peynir
Lor peynirini az tuzlayın. Kaşar börekte erir, beyaz peynir dağılır. İkisi aynı börek olmaz.
Kıyma
Mercimek köfte ve mantar, etsiz tabakta. Kıymanın yağı yoksa köfte dağılır, bir kaşık kuyruk yağı veya zeytinyağı katın.
Tavuk suyu
1 tablet + sıcak su, veya sebze suyu. Tablet tuzludur, tuzu sonda tadın.
Sirke
Aynı ölçek limon suyu. Turşuda üzüm sirkesi durur, elma sirkesi daha yumuşaktır.
Zeytinyağı
Ayçiçek yağı pişirir, kokuyu vermez. Zeytinyağlı yemekte ve salatada zeytinyağı durur.
Kaymak
Süzme yoğurt, daha ekşi. Süt kaymağı ayrı şeydir, çorbaya konan o değildir.
Defne
Bir tutam kekik, daha baskın. Defne yoksa hiç koymamak, fazla kekikten iyidir.
Püf noktaları
Kaşık silme mi, tepeleme mi?
Tarhte silme ölçülür. Tepeleme yaklaşık üçte bir fazla kaçar. Şeker ve unda bu, tatlıyı değiştirir.
Bir kaşık şeker kaç gram?
Silme çay kaşığı toz şeker 4 gram, yemek kaşığı 12 gram, su bardağı 180 gramdır. Pudra şekeri daha hafiftir: yemek kaşığı 8 gram, su bardağı 110 gram.
Su bardağı kaç mililitre?
Türk su bardağı 200 ml, çay bardağı 100 ml. Amerikan cup 240 ml'dir. Cup yazan tarhte bir su bardağına 3 yemek kaşığı ekleyin.
Pilav neden lapa olur?
Pirinç yıkanmamışsa veya su fazla kaçmışsa. Su, pirincin bir parmak üstünde kalır. Kapağı demlenmeden açmayın.
Börek altı neden ıslak çıkar?
Fırın soğuksa veya yağ kalın sürülmüşse. Fırını önceden 180 dereceye getirin. Yağı ince yayın. Üzerine sütlü yumurta sürün, yağ sürmeyin.
Yoğurt neden kesilir?
Kaynar su birden girerse. Terbiyeyi önce bir kepçe sıcak suyla ılıtın, sonra tencereye karıştırarak alın. Kaynatmayın.
Nohut neden sert kalır?
Islanmamışsa, tuz erkenden girdiyse veya su azdı. Bir gece ıslatın. İlk suyu dökün. Tuzu ve limonu sonda koyun.
Baklava neden dağılır?
Şerbet ve tepsi ikisi de sıcaksa. Tatlı sıcak, şerbet ılık olsun. İkisi de soğuksa şerbet çekilmez.
Köfte neden dağılır?
Soğan suyu hamuru ıslatır veya kıyma yağsızdır. Soğanı rendeleyip suyunu sıkın. Biraz kuyruk yağı katın. Buzdolabında dinlendirin.
Patlıcan neden acı olur?
Közlenmeden doğranıp tuzlanmadıysa. Doğrayın, tuzlayın, 10 dakika bekleyin, acı suyunu sıkın.
Balık ne zaman çevrilir?
Kabuğu tavayı bırakınca. Erken çevirirseniz dağılır. Un veya mısır unu ince olsun.
Yumurta haşlarken neden çatlar?
Buzdolabından çıkan yumurta kaynar suya girerse. Ilık sudan başlatın. Suya bir kaşık sirke katın. Taze yumurta suda batar.
Sütlaç neden topaklanır?
Nişasta sıcak süte dökülürse. Soğuk sütle açın, sonra tencereye sürekli karıştırarak alın.
Salça neden çiğ kokar?
Yağda bir iki dakika kavrulmadan yemeğe girerse. Soğan pembeleşince salçayı çevirin, sonra suyu koyun.
Soğan neden ağlatır, nasıl kesilir?
Keskin bıçak hücreyi ezmez, suyu az çıkar. Soğanı ortadan ikiye bölün, kökü en sona bırakın. Islak bez yanında dursun.
Sarımsak neden acılaşır?
İçi yeşil filiz acıdır, çıkarın. Yağda yakmayın, rengi dönünce alın. Dişi ortadan ikiye bölüp ezmek yeter.
Makarna neden yapışır?
Su azsa veya tuzsuzsa. Bol su, tuz, ara sıra karıştırın. Yağı haşlarken değil, süzünce koyun.
Patates kızartması neden yumuşak kalır?
Nişastası çıkmamıştır veya yağ soğuktur. Dilimleyip suda bekletin, kurulayın. Yağ ısınmadan atmayın.
Ekmek neden bayatlar, nasıl döner?
Üzerine çok az su serpin, 180 derecede 5 dakika. Mikrodalga lastik yapar. Bayat ekmek köfte ve galeta içindir.
Hamur neden kabarmaz?
Su sıcaksa mayayı öldürür, soğuksa uyutur. Ilık süt, ılık yer. Tuz mayanın üstüne doğrudan konmaz. Karbonat fazla kaçarsa kek kabarır sonra çöker.
Fanlı fırın kaç derece olur?
Fanlı fırın, tarifteki dereceden 15 ile 20 derece düşük tutulur. 180 yazıyorsa fanlıda 160. Fırını önceden ısıtın. Koyu tepsi daha çabuk kızartır.
Et ızgarada neden kurur?
Ateş çok yüksekse dışı kapanır, içi suyu kaçar. Et buzdolabından yeni çıkmışsa da kurur. Oda sıcaklığına getirin. Bir kez çevirin.
Çiğ tavuk tahtası ne olur?
Et tahtası ile sebze tahtası ayrı durur. Çiğ tavuktan sonra tahta sıcak su ve sabunla yıkanır. Aynı bıçak salataya geçmez.
Donmuş et nasıl çözülür?
Tezgahta değil, buzdolabında, bir gece. Çözülen eti yeniden dondurmayın. Sıcak suda bırakmayın.
Zeytinyağı kızgın tavada ne olur?
Duman çıkarır ve acılaşır. Köz ve kızartma ayçiçek yağındadır. Zeytinyağı soğanı pembeleştirir, salataya çiğ girer.
Tereyağı neden yanar?
Kısık ateşte eritin. Köpük kesilince unu katın, helvada renk dönene kadar karıştırın. Yüksek ateş acılaştırır.
Yufka neden kurur?
Açıkta kalırsa çatlar. Nemli bir bezin altında bekletin. Yağı her kata ince sürün, bir yere yığmayın.
Şerbetin kıvamı nasıl anlaşılır?
Kaşıktan düşen damla boncuk gibi durursa kıvam tamamdır. Limon, şekerlenmeyi keser. Şerbet ılık, tatlı sıcak olur.
Mercimek köpüğü ne yapılır?
İlk taşımda köpüğü alın. Kırmızı mercimeği yıkayın. Çorba çatlayınca yağı, naneyi ve pul biberi üstüne yakın.
Dolma neden sert olur?
Yaprak çok sıkı sarılırsa veya su az kaçarsa. Sıkı değil, düzgün sarın. Tencerenin yarısına kadar sıcak su, üstüne tabak.
Kabak mücver neden dağılır?
Kabak suyu unu ıslatır. Rendeyi tuzlayın, 10 dakika sonra sıkın. Unu az tutun, bir yumurta bağlar.
Cacık neden sulanır?
Salatalık suyunu bırakır. Kabuğunu soyun, çekirdeğini alın, tuzlayıp sıkın. Sarımsağı ezin, doğramayın. Yoğurt sade olsun.
Çay nasıl demlenir?
Demlik ısınsın. Çayın üstünü örtecek kadar kaynar su, 12–15 dakika. İnce belli bardakta dem ile sıcak su ayrı durur. Çay kaynatılmaz.
Türk kahvesi köpüğü nasıl tutulur?
Su soğuk başlar, kahve ve şeker birlikte. Köpük yükselinçe ateşten alın, bir kaşık köpüğü fincana koyun, kalanı bir taşım daha getirin. Karıştırmayın.
Reçel şekeri ne kadar?
Meyve ile şeker çoğu reçelde birebir, kilo kilo. Ayva ve vişne ekşiyse şeker biraz artar. Köpüğü alın. Limon, şekerlenmeyi keser.
Turşu tuzu ne kadar?
Bir litre suya bir yemek kaşığından biraz fazla, yaklaşık 20 gram. Az tuz yumuşatır, çok tuz yakar. Üzüm sirkesi ve sarımsak yanında durur.
Pirinç pilavı demlenirken ne konur?
Ateşten alınca kapağın üstüne temiz bir bez. 10 dakika. Bu buharı çeker, pirinç dağılır. Kapağı erken açmayın.
İçli köfte çatlamasın diye ne yapılır?
Dış hamur ılık suyla ve ıslak elle yuvarlanır. İnce bulgur önceden sıcak suyu çeker. Yağ kızgın olsun, soğuk yağ çatlatır.
Menemen sulu mu kalır?
Domates suyunu salar. Kapağı açık, kısık ateşte su çekene kadar. Yumurta en sonda, bir dakika. Biberi önce yağda çevirin.